Kategorie
Psy

CHART POLSKI

CHART POLSKI

Rasa ta niewątpliwie istniała jako odmiana endemiczna na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej Polskiej, której władztwo obejmowało w XVI wieku Ukrainę Naddnieprzańską po Chanat Krymski i zasięg ten utrzymał się do 1772 roku (I-szy rozbiór). Zachowały się wzmianki, a nawet ryciny przekazujące tradycje myśliwskie z owych czasów. Niestety wzmianki te nie pozwalają na odtworzenie wzorca. Zapewne zresztą ówcześni myśliwi nie zwracali większej uwagi na to, co dziś nazywamy eksterierem, lecz ograniczali się do żądania szybkości i chwytności. Toteż na pewno nie zwracano uwagi na czystość rasy (pojęcie wówczas jeszcze nieznane), lecz do własnych psiarni włączano czy to zdobyte, czy kupione lub darowane psy tatarskie i pokrewne wschodnich ras czy odmian.

Pierwszy znany opis naszych chartów ukazał się w 1823 r. w III tomie „Sylwana”, które to odkrycie zawdzięczam panu docentowi dr. hab. Maciejowi Mroczkowskiemu i z jego artykułu cytuję: ,,Charty tureckie, bardzo rzadkie w naszym kraju, ustępują pierwszeństwu innym plemieniom co do odwagi, wytrwałości i nawet wierności. Są one podobne do naszych krajowych co do kształtu i wielkości, lecz mają nierównie krótszą głowę, prawie całe są nagie; rzadko kiedy i to słabym głosem szczekają. Skóra ich tłusta i nieprzyjemny zapach wydziela. Charty włoskie są wysmuklejsze, mają włos krótki i gładki.

Nieznaczne są różnice między chartem szkockim i naszym polskim. Dłuższe są od chartów tureckich; mają ogon bardziej do góry zakrzywiony, uszy na pół zwisie i dosyć krótkie. Z grubszych członków i innych części wydaje się u nich większa siła i odwaga; będąc zaś długim i gęstym włosem odziane, są nieczułe na wszelkie odmiany powietrza i w biegu bardzo wytrwałe.

Chcąc mieć dobre młode charty, potrzeba koniecznie, aby z dobrego pochodziły gniazda, to jest aby ich rodzice, czyli stare charty, posiadały już wszystkie przymioty, których po tej psów odmianie wymagają. Albowiem te przedmioty więcej z urodzenia aniżeli z wychowania i nauki wynikają. Muszą więc charty z natury dobrze ślepić, czyli mieć wzrok bystry, dobrze gonić, to jest moc i rączość w biegu okazywać; być bierczym, to jest zwierzę zręcznie łapać. Takie trzy zasady są głównymi ich przymiotami, które polegają częścią na budowie ciała.

Chart dobrze zbudowany jest wysoki uważając od przedniego pazura aż do wierzchołka głowy około 3 stopy i 6 cali, długi zaś od końca pyska aż do końca ogona na 4 stopy 2—3 cali. Głowę ma małą z płaskim ciemieniem na czole, tylna część głowy wypukła, pysk długi, na przodzie trochę skrzywiony, lecz niebardzo spiczasty, jak u szczupaka, szeroko roztwierający się, opatrzony ostrymi i mocnymi zębami, inaczej nie byłby bierczy. Oczy ma wesołe naprzód wydatne, które rzadko zamyka, uszy wąskie, krótkie i na pół zwisłe. Ciało długie, wysmukłe, zwięzłe. Jest piersisty, z długim karkiem, grzbietem szerokim i trochę garbatym oraz bokami głęboko wpadłymi. Nogi ma płaskie, długie, muskularne; krótkie uda. barki płaskie, golenia chude i mocno żylaste, pęciny krótkie z twardymi wyrostkami znajdującymi się pod wielkimi palcami; palce nie rozłączające się, cienkie; pazury zakrzywione. Ogon długi coraz ku końcowi cieńszy i do góry zagięty.

Włos chartów jest rozmaitych kolorów: bywają płowego koloru z białą gardzielą, są też zupełnie białe albo czarne, pstre i brunatne.

Wyżej podana wielkość nie jest bez wyjątku, są bowiem daleko większe, są też i nierównie mniejsze.

Powonienie chartów w stosunku do innych psów jest małe, co zapewne jest przyczyną, że niewiele nabierają przywiązania do ludzi. Nie okazują też wielkiego pojęcia, lecz i przeznaczenia charta obu tych przymiotów wiele nie wymaga. Z tymi przymiotami powinien być pies i suka. Ostatnia nie ma być ani młodą, ani starą, lecz w trzecim szczwaniu, to jest 4 lata stara, najlepiej zaś, gdy na wiosnę oszczeni się”.

Dalsze wzmianki o tych psach znajdujemy w książce Stanisława Rewieńskiego, która ukazała się w roku 1893 nakładem Gebethnera i Wollla.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *