Kategorie
Zwierzęta

HISTORIA ŁOWIECTWA I RELACJA MIĘDZY CZŁOWIEKIEM A ZWIERZĘCIEM

Człowiek dzięki rozwojowi swej inteligencji znalazł się na pozycji wyższej niż inne zwierzęta. Zdolność myślenia pozwoliła mu polować na nie, chwytać je i wykorzystywać do swoich potrzeb. Początkowo człowiek polował dla zdobycia pożywienia lub w obronie własnej; ze skór i futer sporządzał ubranie, z zębów, kości i rogów wyrabiał narzędzia lub ozdoby. W czasach prehistorycznych polowanie było dla człowieka głównym źródłem zdobywania pożywienia i sposobem na przeżycie. Polowanie długo pozostawało zasadniczym zajęciem człowieka, nawet w okresie życia plemiennego, czyli na etapie wyższego rozwoju. W owym czasie polowanie nie było jeszcze przywilejem — pozostawało sposobem na przeżycie. Zwierzyna nie stanowiła niczyjej własności. Polowali wszyscy mężczyźni. Zwierzynę dzielono między wszystkich członków plemienia według panujących w nim zasad społecznych.

Hodowla i rolnictwo zapewniły człowiekowi inne źródła pożywienia. Zwiększanie powierzchni pastwisk i gruntów ornych przez wypalanie lasów, udomowienie i hodowla bydła, przeszkadzały naturalnemu odradzaniu się lasów. Wskutek tego znacznym zmianom uległy warunki bytowania zwierząt dzikich. Niektóre gatunki, jak kopytne, wycofały się w leśne ostępy, inne całkowicie zaniknęły. W tym stadium ewolucji społeczności ludzkiej polowanie przestało być głównym środkiem utrzymania.

Rozwój demograficzny człowieka oraz zmiany struktur społecznych i ekonomicznych uczyniły z łowiectwa, wypieranego stopniowo przez inne działania, rozrywkę zastrzeżoną tylko dla patrycjuszy. Istniejąca relacja między polowaniem a własnością ziemską stawała się powoli wyraźniejsza; ukształtowało się pojęcie wolnego prawa do polowania. Przywilej polowania został zarezerwowany dla małej, wyraźnie określonej grupy, która stawała się, w miarę, konsolidowania się społeczeństwa, coraz bardziej ścisła tak, że w okresie schyłku niewolniczych społeczeństw starożytności polowali tylko członkowie wielkich rodów.

Społeczeństwa feudalne przejęły ten zwyczaj. Wielcy panowie uznali, że polowanie przestało być przywilejem, a stało się prawem chronionym przez władzę królewską. Ci, którzy je naruszali, mogli być skazani na śmierć. W wielu krajach jedynym przywilejem przyznanym poddanym było prawo chwytania wróbli i małych ptaszków. Był to bardzo rozpowszechniony sposób polowania, który umożliwił wynalezienie wielu technik. Ptaki chwytano w sieci, samołówki, samozamykające się klatki, łapki lub na lepy na gałęziach. Ptasznicy wybierali z gniazd jajka i pisklęta. Niestety, w wielu krajach, w których polowanie nie jest uregulowane odpowiednimi przepisami, barbarzyńskie chwytanie małych ptaków jest jeszcze dziś codzienną praktyką i stanowi jedną z głównych przyczyn ich regresji. Ponieważ od wieków polowano bez jakichkolwiek ograniczeń i nie stosowano zabiegów ochronnych — ilość zwierzyny znacznie się zmniejszyła, a jej zasoby pod koniec epoki feudalnej znalazły się w krytycznym stanie. Aby uchronić dziką faunę i umożliwić polowania, należało podjąć odpowiednie kroki: to właśnie wtedy założono zwierzyńce i rezerwaty, w których w dużej ilości hodowano dzikie zwierzęta. Te pierwsze ochronne zabiegi dały początek łowiectwu, mimo że nie kierowały się miłością do zwierząt, a raczej potrzebą kontynuowania okazałych polowań, w trakcie których masakrowano setki i tysiące zwierząt.

Współczesne łowiectwo ma zupełnie inne cele, które nie ograniczają się tylko do polowań. Nie jest już zastrzeżone dla zamkniętego kręgu nielicznych uprzywilejowanych i powoli wpływa na zmianę podejścia do dzikiej fauny. Dziś pierwszą troską powinna być ochrona istniejących jeszcze gatunków, ewentualnie hodowla zwierzyny. Polowanie musi odejść na drugi plan. Kontrolowane i ograniczone przepisami polowania stanowią znaczny wkład w gospodarkę każdego kraju. W wielu państwach gatunki zagrożone są dziś prawnie chronione. Ustawodawstwo łowieckie stara się przede wszystkim utrzymać naturalną równowagę między populacjami różnych rodzajów zwierzyny, w poszanowaniu jej ekologicznych i etologicznych potrzeb. W Europie ustawy o ochronie fauny dzikiej są tylko nieznacznie różne w poszczególnych krajach i stanowią podstawę współczesnego łowiectwa — zorganizowanego i planowego, w którym coraz bardziej widoczne zabiegi ochroniarskie zmierzają do zainteresowania szerokiej opinii tą misją o żywotnym znaczeniu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *