Kategorie
Zwierzęta

Narządy zmysłów

Narządy zmysłów

Ptaki orientują się w przestrzeni dzięki wzrokowi, słuchowi i dotykowi, przy czym najbardziej rozwinięty jest u nich wzrok. Pole widzenia ptaków jest bardzo szerokie, panoramiczne; ptak odbiera przestrzennie część pola widzenia osobno każdym okiem.

Jego widzenie jest więc dwuoczne. Większość ptaków ma oczy umieszczone po bokach głowy, lekko wystające. Umożliwiają one ptakowi widzenie bardziej panoramiczne. Wzrok grzywacza obejmuje pole widzenia o kącie 300°, ale jego przestrzenność jest u tegoż ptaka ograniczona do 30°. Ptaki drapieżne i pustułki, polujące na żywą zdobycz, mają oczy umieszczone z przodu. Ich pole widzenia jest bardziej ograniczone (u pustułki do ok. 160°), ale parametry widzenia przestrzennego są o wiele lepsze (u pustułki 60°). Ta precyzja pozwala jej dokładnie oceniać odległość, kiedy przygotowuje się do uderzenia na zdobycz.

Chociaż ptaki nie mają małżowin usznych, ich słuch jest doskonały. Szczególnie czuły słuch mają sowy i pustułki. Ich otwór słuchowy otoczony jest fałdami skóry. Mają też koncentrycznie ułożone wokół oczu pióra, co pozwala im łowić i umiejscawiać najsłabsze nawet źródła dźwięku.

Dotyk służy ptakom do wyszukiwania pokarmu, do reakcji na kontakt, do rejestrowania zmian temperatury, wstrząsów itd. Przed połknięciem schwytanej myszy, pustułka dotyka ją dotykowymi piórami rosnącymi koło dzioba. Takie same komórki czuciowe znajdują się w dziobie, na języku i na łapach.

U większości ptaków węch jest słabo rozwinięty. Wydaje się też, że i smak nie odgrywa większej roli w wyborze pokarmu.

U ssaków najbardziej rozwinięte są węch i słuch. Wzrok jest mniej rozwinięty. W jamie nosowej kość sitowa tworzy zachyłek węchowy wyścielony wielowarstwowym nabłonkiem walcowatym będącym siedliskiem zmysłu węchu. Większość ssaków ma doskonały węch. Węch pozwala im umiejscowić i zbadać pokarm, rozpoznać teren, zlokalizować współplemieńców. Ssaki takie jak koty oraz antropoidy (naczelne — człowiek) mają węch słabiej rozwinięty.

Słuch ssaki mają doskonały. Zewnętrzne ucho tworzy małżowina uszna o bardzo różnych kształtach, ale zawsze dobrze rozwinięta. Ruchome małżowiny uszne umożliwiają ssakom łowienie dźwięków z różnych miejsc bez potrzeby odwracania głowy. Szczególnie dobrym słuchem odznaczają się jeleniowate. Ssaki wodne mają małżowiny uszne bardzo małe w wyniku przystosowania do środowiska wodnego.

Wzrok u ssaków nie jest tak doskonały jak u ptaków. Większość ssaków nie rozróżnia barw, odbiera obrazy czarnobiałe. Obrazy barwne są odbierane tylko przez niektóre zwierzęta, np. koty. Ssaki rejestrują ruch, a obiekty nieruchome nie przyciągają ich uwagi. Jest to właściwość wykorzystywana przez myśliwych. Roślinożerne ssaki mają, tak jak ptaki, oczy umieszczone po bokach głowy: ich pole widzenia jest szerokie, ale widzenie przestrzenne jest średnie. Mięsożerne mają oczy umieszczone z przodu głowy. Ich widzenie przestrzenne jest doskonałe, ale bardziej ograniczone widzenie panoramiczne.

Po bokach pyska, nad oczami, pod brodą, na gardle, brzuchu i łapach występują włosy czuciowe (zatokowe). Są one sztywne i wyposażone w zakończenia nerwowe. Są one bardzo czułe na dotyk. Pozwalają orientować się na otwartej przestrzeni i podczas np. wślizgiwania się do nory. Służą zwierzęciu także do badania pokarmu. Oprócz tego na nagich częściach skóry występują komórki dotykowe. Na przykład skupione są na tabakierze dzika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *