Kategorie
Psy

Pochodzenie psa domowego i systematyka ras

Pochodzenie psa domowego i systematyka ras.

W tematyce zoologicznej pies domowy — Canis (canis) familiaris L. zaliczany jest do rzędu drapieżnych (Cainivoia), rodziny psowatych (Canidae), podrodziny wilkowych (Caninae) oraz rodzaju i podrodzaju pies (Canis). Uważany jest on za najwcześniej udomowionego ssaka. W faunie współczesnej istnieje już wyłącznie jako zwierzę udomowione, a więc nie występuje w stanie pierwotnym. Protoplasty jego doszukiwano się w psie dingo — Canis (c.) dingo Blumenbach i pariasie, ale pewne okoliczności przemawiają za tym, że pierwszy i drugi są formami zdziczałymi. Dingo bowiem dostał się do Australii prawdopodobnie jako towarzysz człowieka i tam dopiero zdziczał, za czym przemawia fakt, że jest on jedynym naziemnym łożyskowcem wśród fauny australijskiej, nie licząc gryzoni, natomiast psy pariasy, znane już od starożytności, prowadzą tryb życia podobny do tego, jaki cechuje psy bezpańskie. Pariasy występują stadami w wielu miastach i osiedlach południowo azjatyckich czy północnoafrykańskich, żywiąc się odpadkami pożywienia ludności. Wśród pariasów istnieją różne typy podobne np. do wilków, ogarów, chartów, owczarków i innych ras psa domowego.

Znalezienie dzikich protoplastów psa domowego nie jest problemem łatwym do rozwiązania, jeśli się zważy czas (około 10 tys. lat), jaki upłynął od jego udomowienia. Jedni badacze (np. Studer) wywodzili psa od hipotetycznego, jakoby już wymarłego i odrębnego gatunku psa — Canis ferus, inni uważali za jego pierwszego przodka wilka lub wilka szakala, a jeszcze inni doszukiwali się praojców w kojocie, lisie, a nawet w hienie. Spośród rodzaju Canis najbardziej zbliżone do psa domowego są dwa gatunki, należące do tego samego podrodzaju — wilk i szakal. Istnienie bliskiego pokrewieństwa między tymi dwoma gatunkami i psem domowym potwierdza laki płodnego kojarzenia się psów z wilkami i szakalami. Pod względem jednak szczegółów anatomicznych głowy pies najbardziej jest podobny do wilka. Oba mają podobną (okrągłą) źrenicę i ten sam wzór zębowy.

Najważniejszym jednak potwierdzeniem hipotezy pochodzenia psa od wilka jest fakt, stwierdzony stosunkowo niedawno, że obydwa gatunki mają taką samą liczbę chromosomów — 78. Ta cytogenetyczna cecha jest chyba najbardziej przekonywająca.

Jedną z prób rozwiązania sprawy pochodzenia poszczególnych ras i typów psów domowych było ustalenie związku między budową całego kośćca (lub jego części) najstarszych domowych form kopalnych i współcześnie żyjących ras. Zasadę tę jednak stosowano tylko w stosunku do psów zachodniej i wschodniej Europy. W badaniach tych, do których posłużyły kopalne szczątki psów występujących od neolitu do epoki żelaza znalezione w różnych okolicach Europy, zwrócono szczególną uwagę na cechy kraniologiczne (budowa czaszki). Na podstawie podobieństwa do czaszek psów głównych europejskich ras współczesnych wyodrębniono 7 form kopalnych:

1. Canis familiaris palustris Rütimeyer — z neolitu, znaleziony w palowych budowlach Szwajcarii;

2. Canis familiaris Inostranzevi Anuczin — z neolitu, znaleziony nad Ładogą;

3. Canis familiaris Leineri Studer — z wczesnego neolitu, znaleziony w okolicy Bodman;

4. Canis familiaris Putiatini Studer — prawdopodobnie z wczesnego neolitu, znaleziony pod Bołogowem (czaszka tej formy kopalnej swoją budową jest bardzo zbliżona do czaszki dingo);

5. Canis familiaris matris ootimae Jeitteles — z epoki brązu, znaleziony w okolicach Ołomuńca (Czechy);

6. Canis familiaris intermedius Woldrich — z epoki brązu znaleziony w Dolnej Austrii;

7. Canis familiaris decumanus Nehring — z czasów prehistorycznych (typ najbardziej zbliżony do wilków).

Takiego podziału na typy wyodrębnione na podstawie samych cech czaszek form kopalnych współczesna nauka nie może uznać za miarodajny, gdyż przyjęte kryteria porównawcze właściwe są także innym typom psów i wielu rasom nieeuropejskim.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *