Kategorie
Psy

SŁOWACKI CZUWACZ

SŁOWACKI CZUWACZ

Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 142 (9. XI. 1966 r.)

Bystrość i czujność nadały mu nazwę, gdyż słowackie „czuwać” znaczy nasłuchiwać i stąd „tatrzański czuwacz”. Od dawna używany był jako pies pasterski przy szałasach na górskich halach i jako stróż dobytku i obejścia. Jest on bezgranicznie wierny i oddany, zawsze gotowy przeciwstawić się każdemu szkodnikowi, nie wyłączając niedźwiedzia i wilka.

We wzorcu zgłoszonym do FCI mieści się obszerny rozdział o pochodzeniu czuwacza. Ponieważ problem ten stał się przedmiotem sporów kynologów i nie tylko kynologów trzech krajów, cytuję i tę część tego wzorca.

Grupa ras obejmująca białe psy górskie wywodzi się od wilków arktycznego typu, których relikty zachowały się z czasów przedlodowcowych w okolicach górskich tak daleko, jak sięgały granice zlodowacenia. Są to północne stoki Kaukazu, Bałkanów, w szczególności gór Rodopów, Karpat i Alp, a także Pirenejów. W tych chłodniejszych i wilgotnych rejonach towarzyszy opisanemu typowi psa również reliktowa flora i fauna, której dalsze siedlisko odnalazł szwedzki uczony Wohlenberg jeszcze w Skandynawii. Podobne związki z północnymi zwierzętami domowymi można odnaleźć np. w rejonie Tatr i Karpat u koników huculskich, których najbliższym krewnym jest koń gudbrandsdalski — podobnie u czuwacza, którego północnym odpowiednikiem jest pomorski pies pasterski itp. Słowackie gospodarstwa pasterskie na halach mają prastare tradycje. Tatrzański czuwacz z owcą górską, z konikiem huculskim i typowymi góralami tworzyli charakterystyczne elementy gospodarki pastwiskowej na halach.

Jako dobry stróż, obrońca i towarzysz, i poganiacz stad zyskał czuwacz szerokie uznanie przy pasieniu bydła, owiec, indyków

i innych zwierząt domowych, a także przy pilnowaniu gospodarstwa swego pana. Także goście przyjezdni, przychodzący do szałasów po sery i żętycę, znajdowali upodobanie w puszystych szczeniakach tatrzańskich czuwaczów i często kupowali i zabierali je na niziny, gdzie były one trzymane z powodu swej niezwykłej urody.

Po polskiej stronie, gdzie hoduje się podobną rasę psów, zwane są szczególnie silne okazy „liptakami” z powodu ich pochodzenia z liptowskiej, tj. słowackiej części Tatr. Tam też wyznaczono topograficzne ognisko chowu białego psa pasterskiego tatrzańskiego.

Księgi hodowlane tatrzańskiego czuwacza w Czechosłowacji zostały założone przed więcej niż 30-tu laty przez prof. Antoniego Hruze przy Wyższej Szkole Weterynaryjnej w Brnie. Materiał wyjściowy dla hodowli pochodził z okolic osad Liptowska Luźna, Kokova i Vychodna w Tatrach i z okolic Rachova z Karpat. Pierwsza hodowla miała nazwę ,,Ze Złotej Studni” i była założona w Svitavach w Brnie. Karpacka hodowla zwała się „Z Hoyerly”.

Od tego czasu klub hodowców czuwaczy tatrzańskich z siedzibą w Bratysławie prowadzi dokładne zapisy i organizuje wystawy, przeglądy, konkursy i pokazy na terenie całej Republiki. Dalsze pierwotne linie pochodzą nie tylko ze Słowackich Tatr, lecz i z Zakopanego.

Cechą dominującą u tej rasy jest czarne zakończenie pyska, a ustępującą — brązowe w połączeniu z jaśniejszymi oczami. Wskutek krzyżowania tych odmian powstają pewne różnice w odcieniu barwy pigmentacji oka, brwi, pyska, fafli i śluzówki. Przez surową selekcję przeprowadzaną przez sędziów i działaczy hodowli zmierza się do typu wymaganego przez wzorzec oraz do jego stabilizacji.

O dobrym poziomie hodowli czuwacza tatrzańskiego świadczą dobre oceny na międzynarodowych wystawach (Praga, Brno, Liberec, Bratysława, Lipsk i in.) i to w bardzo silnej konkurencji.

Wygląd ogólny. Cechy rasowe tatrzańskiego czuwacza dają w rezultacie górskiego psa o silnej konstrukcji, okazałej postawy, z gęstym białym futrem. Ma silny kościec, żywy temperament, jest czujny, nieustraszony i bystry. Od wieków dostosowany do warunków wysokogórskich. Tatrzański czuwacz wpisany jest w prostokąt dobrze wypełniony tułowiem na silnych, dość wysokich nogach.

Aby można go było odróżnić również w nocy, według prastarej tradycji pasterskiej utrzymywany jest stale w białej szacie.

Głowa. Mózgowioczaszka silna, podłużna, szeroka, czoło szerokie z płytką bruzdą czołową, przebiegającą ku tyłowi. Łuki nadoczne proporcjonalne, zniżające się na boki. Partia ciemieniowa płaska, tył wyraźnie odgraniczony od silnego, łagodnie zaznaczonego karku. Profil głowy jest w stosunku do grzbietu nosa nieco wysklepiony ku przodowi. Krawędź czołowa mierna. Nos o równym profilu i mniej więcej w połowie długości głowy dość szeroki, ku przodowi miernie zwężający się. Kufa silna, średniej długości, z tępym końcem, czarnym (szczególnie latem). Wargi średniej grubości, przylegające, o kącikach zwartych. Śluzówka czarna, obwódka pyska czarna. Podniebienie czarne. Uzębienie prawidłowe, kompletne, z nożycowym zgryzem, szczęki silne. Oczy ciemnobrązowe, o bystrym wyrazie, owalne, równo położone, obwódki powiek czarne, ciemna śluzówka w kącikach wewnętrznych nadaje wyraz oczom. Uszy wysoko osadzone, u nasady ruchliwe, raczej przylegające do głowy, w kształcie litery V. Sierść od połowy ucha przechodzi w krótką ku końcowi. W spokoju ucho zaokrąglonym krajem dochodzi do poziomu kufy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *