Kategorie
Zwierzęta

Układ trawienny, oddechowy, wydzielania i krążenia

Układ trawienny ptaków zaczyna się od dzioba z jamą gębową łączącą się z przełykiem, którego mniej lub bardziej wyraźne rozdęcie tworzy u niektórych gatunków wole (drapieżne, kuraki, gołębie). Wole służy do zmiękczania pokarmu, który przechodzi następnie do żołądka gruczołowego zawierającego gruczoły trawienne. W tej części żołądka pokarm zostaje nasycony enzymami i kwasem solnym, a następnie jest przesuwany do żołądka mięśniowego, którego sztywne ścianki, wyposażone niekiedy w zrogowaciałe płytki, rozcierają pokarm na gęstą papkę. Niektóre gatunki (kuraki) pobierają dużą ilość żwiru (tzw. gastrolity), który wzmacnia akcję żołądka. Pełni on u ptaków taką samą rolę jak zęby u ssaków. Następny odcinek układu pokarmowego to jelito cienkie i grube. Na granicy jelita cienkiego i grubego znajdują się dwa duże wyrostki zwane kątnicami. Jelito kończy się stekiem (kloaką), do którego uchodzą przewody moczowe i płciowe. Niektóre ptaki, jak pustułki, niektóre drapieżne, mewy, wypluwają niestrawione części pokarmu (puch, sierść, pazury, kości, pochewki skrzydłowe owadów) w kształcie kulek, zwanych wypluwkami.

Zęby służą ssakom do chwytania i rozdrabniania pokarmu. Żołądek mięsożernych jest dość mały, w przeciwieństwie do pojemnego żołądka przeżuwaczy. Ssaki mają żołądek jednokomorowy. Jedynie przeżuwacze — ze względu na sposób odżywiania się mają żołądek czterokomorowy (żwacz, czepiec, księgi, trawieniec). Żwacz i czepiec wyścielone są, podobnie jak przełyk, nabłonkiem wielowarstwowym. Trawieniec odpowiada budową i funkcją żołądkom u innych ssaków. Trawienie pokarmu roślinnego jest przyśpieszone dzięki działaniu enzymów i drobnoustrojów.

Płuca ptaków są małe i ściśnięte. Wdychane powietrze przechodzi przez płuca i wchodzi do worków powietrznych, których pięć par znajduje się w głowie i w tułowiu. Worki te mają zachyłki w pustych kościach. Podczas szybkiego lotu, w czasie gwałtownych skrętów, kiedy ptak siada na wodzie lub uderza na zdobycz, worki powietrzne obejmując narządy wewnętrzne, chronią je. Ptaki nie mają przepony, wydech następuje przez skurcz mięśni klatki piersiowej i wyciśnięcie powietrza. Wymiana gazów dokonuje się przez płuca.

U ssaków płuca są pojemne, gąbczaste, umieszczone w klatce piersiowej oddzielonej od jamy brzusznej przeponą. Wdychane powietrze przechodzi przez tchawicę i oskrzela do pęcherzyków płucnych, w których następuje wymiana gazowa. Przepona wspomaga ruchy mięśni międzyżebrowych zapewniając wymianę gazów w płucach.

Zasadniczym narządem wydzielniczym u ptaków i ssaków są nerki. Ptaki nie mają pęcherza — moczowody uchodzą bezpośrednio do steku (kloaki) — rozszerzonej części jelita grubego. Zagęszczony mocz o wyglądzie białej pasty gromadzi się w steku i wydalany jest łącznie z odchodami, na których zostawia białe złogi (kuraki). Niektóre ptaki drapieżne wydalają go w tym samym czasie co odchody.

U ssaków mocz jest odprowadzany z nerek przez przewody moczowe do pęcherza, skąd wydalany jest na zewnątrz przez cewkę moczową, która a samców przechodzi przez organ kopulacyjny.

Układ krwionośny, zarówno ssaków jak i ptaków, jest obwodem zamkniętym. Krew żylna przepływa przez płuca, gdzie następuje wymiana gazów i przez serce tłoczona jest do tętnic. Temperatura krwi jest stała: u ptaków wynosi około 40°C, a u ssaków dochodzi do 37°C. Na okres zimowania, u niektórych owadożernych i gryzoni (świstak) następuje obniżenie temperatury ciała prawie do takiego poziomu jak temperatura otoczenia.

Borsuki, niedźwiedzie i wiewiórki właściwie nie zimują i nie obniża się u nich temperatura ciała, ale w okresie chłodów są mniej aktywne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *